Radni powiedzieli "nie" planowi ogólnemu. Gminie grozi planistyczny paraliż?

Samo głosowanie poprzedziła długa, emocjonalna dyskusja, a po nim doszło do ostrej wymiany zdań podczas wolnych wniosków.

O co toczył się spór

Plan ogólny to nowy dokument, który w całej Polsce zastępuje studium uwarunkowań i w odróżnieniu od niego - jest aktem prawa miejscowego, wiążącym przy wydawaniu warunków zabudowy (WZ). Dzieli całą gminę na strefy planistyczne i wyznacza obszary uzupełnienia zabudowy (OUZ).

Do projektu w Uścimowie wpłynęło setki wniosków od mieszkańców i właścicieli działek oraz kilkadziesiąt od instytucji, ale większości próśb o tereny budowlane i letniskowe nie dało się spełnić. Powód wraca w dokumentach dziesiątki razy: z wyliczeń wynika, że gmina ma już tereny pod zabudowę o chłonności ponad 4 tys. osób, przy zapotrzebowaniu liczonym zaledwie w setkach. Prawo nie pozwala w takiej sytuacji wyznaczać kolejnych stref mieszkaniowych. To właśnie ta arytmetyka stała się źródłem buntu.

Listę wniosków do planu, raporty z konsultacji a także sam projekt planu znajdziecie w specjalnej zakładce w BIP Urzędu Gminy Uścmów

Przewodniczący Rady Gminy tłumaczył, dlaczego zagłosuje przeciw. Jak mówił, plan został gminie narzucony z góry, jest powiązany z wypłatą środków unijnych i oparty na sztywnym wskaźniku demograficznym, który krzywdzi gminę o dużej powierzchni i niewielkiej liczbie mieszkańców. Najwięcej emocji wzbudziła strefa otwarta, obejmująca według jego szacunków ogromną część gminy. Nazwa brzmi zachęcająco, ale dla właścicieli ziemskich, przekonywał radny, jest to w praktyce strefa zamknięta, bo nie da się w niej nic wybudować.

Radny zwracał też uwagę na sytuację rolników. Jego zdaniem na działkach przyzagrodowych objętych strefą otwartą gospodarz nie postawi już nawet płyty gnojowej czy silosu, mimo że wcześniej można było tam uzyskać warunki zabudowy. Podkreślał, że głosując za planem, skrzywdziłby własnych sąsiadów, a spory i tak skończą się w sądach.

Wójt Eliza Panasz przyznała, że decyzja jest trudna i że cokolwiek gmina zrobi, część ludzi będzie niezadowolona. Zwracała jednak uwagę, że w niektórych miejscowościach (wymieniła Krasne i Starą Jedlankę) są mieszkańcy, którzy na uchwalenie planu czekają, bo dopiero on da im upragnione strefy budowlane. Powoływała się też na słowa urbanisty, że przyjętego planu nie trzeba traktować jako ostateczności, bo w przyszłości można go zmieniać.

Wójt przypominała również o drugiej stronie niekontrolowanej zabudowy w szczerym polu: nowe siedliska z dala od wsi to koszty wodociągów, kanalizacji i wywozu odpadów, które ostatecznie spadają na gminę.

Uchwała przepadła

Mimo tych argumentów przy głosowaniu przeważył sprzeciw. Za uchwałą opowiedziało się 6 radnych, przeciw było 9. Plan ogólny gminy Uścimów nie został przyjęty.

Gorąco podczas punktu "wolne wnioski"

Prawdziwe napięcie przyszło jednak dopiero po głosowaniu. Głos zabrał obecny na sali właściciel działki w gminie, który podziękował radnym za odrzucenie planu. Krytykował sposób prowadzenia konsultacji: jak twierdził, mieszkańcy wysłali pismo z prośbą o dodatkowe spotkanie z projektantem, na które nie było odzewu, a na pierwszym spotkaniu zabrakło samej wójt. Pytał, dlaczego gmina nie chce się rozwijać, także turystycznie, skoro wciąż istnieje furtka w postaci warunków zabudowy.

Riposta wójt była zdecydowana. Eliza Panasz stwierdziła, że udział w konsultacjach nie należy do jej obowiązków, a z rozmówcą, który bywał u niej osobiście, wielokrotnie rozmawiała. Poinformowała radnych, że mężczyzna nie otrzymał warunków zabudowy, odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a SKO podtrzymało decyzję odmowną. Odnosząc się do tego typu inwestycji, mówiła wprost o zabudowie na środku pola i apelowała do radnych, by pamiętali, z czym taka zabudowa się wiąże.

W obronie wójt stanął Przewodniczący. Chwalił jej starania o rozwój turystyczny gminy, przypominając choćby kolejne inwestycje w Krasnem, i podkreślał, że chodzi o zabudowę uporządkowaną, a nie chaotyczne stawianie domów na działkach rolnych.

Odrzucenie planu stawia gminę w trudnym położeniu. Po 31 sierpnia gmina bez planu ogólnego co do zasady nie będzie mogła wydawać nowych decyzji o warunkach zabudowy tam, gdzie nie obowiązuje plan miejscowy (rozpoczęte postępowania będzie można dokończyć, a wcześniej wydane "wuzetki" pozostają ważne). To swoisty paradoks, bo część radnych głosowała przeciw właśnie w obronie swobody wydawania WZ. Jak zaznaczali podczas sesji zarówno wójt, jak i urbanista, rada może wrócić do tematu i uchwalić plan później - już jednak po ustawowym terminie.

Nagranie transmisji: XXVI sesja Rady Gminy Uścimów - 20 sierpnia 2026 r.. (Temat przyjęcia planu ogólnego rozpoczyna się w 13 minucie nagrania)