Konsultacje tylko dla mieszkańców. Wojewoda poprawia radnych z Jeziorzan

Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewoda Krzysztof Komorski podpisał 29 września. Dotyczy ono uchwały nr XXIV/113/2026, którą radni z Jeziorzan przyjęli 11 września. Uchwała określa, w jaki sposób gmina może pytać mieszkańców o zdanie w ważnych dla niej sprawach.

Przewiduje kilka form konsultacji: kartę konsultacyjną, otwarte spotkania z mieszkańcami, opinie organów pomocniczych gminy, ankiety oraz sondaże internetowe i telefoniczne. Zastrzeżenia wojewody wzbudził tylko dopisek do punktu o otwartych spotkaniach. Według niego spotkania te miały obejmować także „zebrania środowiskowe z udziałem przedstawicieli organizacji pozarządowych, klubów i stowarzyszeń działających na terenie Gminy Jeziorzany”.

Krąg uczestników wyznacza ustawa

Zdaniem wojewody rada gminy wyszła w tym miejscu poza swoje kompetencje. Ustawa o samorządzie gminnym pozwala radzie określić zasady i tryb konsultacji, czyli m.in.:

• kto je inicjuje,
• w jakiej formie się odbywają,
• gdzie i kiedy się odbywają,
• jak ustala się i ogłasza ich wyniki.

Nie pozwala natomiast decydować, kto może w nich uczestniczyć. Ten krąg wyznaczył sam ustawodawca: są to mieszkańcy gminy.

W uzasadnieniu podkreślono, że w konsultacjach biorą udział indywidualni mieszkańcy, a nie grupy, organizacje czy inne podmioty. Nie zmienia tego nawet fakt, że dana organizacja składa się z mieszkańców gminy. Wojewoda powołał się m.in. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 2012 roku. Sąd uznał w nim, że rada gminy nie może w uchwale doprecyzowywać kategorii osób uprawnionych do udziału w konsultacjach.

Co to oznacza w praktyce?

Pozostała część uchwały obowiązuje bez zmian, w tym możliwość organizowania otwartych spotkań z mieszkańcami. Z dokumentu znika jedynie odrębna formuła zebrań z udziałem przedstawicieli organizacji. Członkowie stowarzyszeń czy klubów z terenu gminy nadal mogą zabierać głos w konsultacjach, ale jako mieszkańcy, a nie w imieniu swoich organizacji.

Współpracę samorządu z organizacjami pozarządowymi, w tym konsultowanie z nimi projektów aktów prawa miejscowego, regulują odrębne przepisy ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Gmina może zaskarżyć rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w ciągu 30 dni od jego doręczenia.