450 lat lubartowskiego rzemiosła. Jubileusz w murach "zawodówki" ^3komentarzy

Datę obchodów wybrano nieprzypadkowo. 450 lat rzemiosła liczy się od przywileju Mikołaja Firleja z 21 września 1575 roku - gdyby trzymać się tej rachuby, świętować należałoby już w ubiegłym roku. Organizatorzy świadomie przesunęli jednak uroczystość, by nawiązać do wydarzenia sprzed równo stu lat. 19 marca 1926 roku lubartowscy rzemieślnicy hucznie obchodzili 350-lecie cechów. Dziś, jak mówiono ze sceny, "dopisano kolejny rozdział do tej księgi".

Wojewoda: "Życzę co najmniej kolejnych 450 lat"

Głos podczas uroczystości zabrał m.in. wojewoda lubelski Krzysztof Komorski, który nie krył uznania. – 450 lat to naprawdę imponująca liczba; ta ciągłość samorządu gospodarczego brzmi aż niewiarygodnie – mówił, przyznając, że to chyba najstarszy jubileusz, w jakim przyszło mu uczestniczyć. Wojewoda przywołał rodzinne wspomnienie: jego dziadek był kaletnikiem, a do dziś pamięta jego ciasny, zadymiony od dymu papierosowego warsztat, z którego wychodziły kolejne torebki i wyroby skórzane. Podziękował też rzemieślnikom za to, że są "elementem patriotyzmu" - bo nie ma nic wspanialszego niż produkt zrobiony tu, lokalnie, na Lubelszczyźnie.

Wojewoda wręczył dyplomy z medalem wojewody lubelskiego. Otrzymali je: Anna Sternik, Jan Olko, Wojciech Trykacz, Henryk Woliński oraz Wiesław Stępiński.

Szczególny charakter miało wystąpienie burmistrza Lubartowa Krzysztofa Paśnika - sam jest bowiem absolwentem tej placówki. – Skończyłem tu zawód murarza. Dziś to pewnie technik robót wykończeniowych, ale naprawdę czuć w tych murach ducha – mówił. – Kiedy tu jestem, coś w człowieku zaczyna się budzić. Burmistrz przypomniał, że szkoła wykształciła wielu mieszkańców, którzy dziś tworzą i współrządzą miastem, a najcieplejsze słowa skierował do Wiesława Stępińskiego za lata pracy na rzecz cechu.

W imieniu nieobecnego starosty lubartowskiego list odczytał członek zarządu powiatu Sebastian Wysok – z gratulacjami i wyrazami uznania dla "bogatej tradycji i nieocenionego wkładu rzemieślników w rozwój regionu". Z kolei radny województwa Janusz Bodziacki, reprezentujący marszałka, przekazał na ręce starszej cechu i kierownika biura Medal 550-lecia Województwa Lubelskiego - w dowód wdzięczności za pielęgnowanie tradycji rzemieślniczych.

Od Firlejów do murarzy z Petersburga

Sercem części oficjalnej była prelekcja dr Ewy Sędzimierz "450 lat rzemiosła w Lubartowie". Prezes LTR przypomniała, że dawny Lewartów od początku pomyślany był jako ośrodek rzemiosła i handlu. Drugi z właścicieli, Mikołaj Firlej, powołał pierwszy cech - stolarski, łączący rzemiosła obróbki drewna - a w 1575 roku przywilejem dla rzemieślników-cudzoziemców zachęcał ich do osiedlania się w mieście. W drugiej połowie XVI wieku księgi miejskie notowały już ponad 30 specjalności (dla porównania – w Lublinie 41).

Po wojnach i pożarach XVII–XVIII wieku odbudowy cechów podjął się książę Paweł Karol Sanguszko, który 7 stycznia 1739 roku ustanowił cech "kunsztu żelaznego”, skupiający rzemiosła związane z obróbką metalu. Najbardziej poruszający był jednak obraz XIX-wiecznego "mularstwa" - sezonowych wyjazdów lubartowskich budowlańców. Grupa licząca 450–500 osób wznosiła domy, dworce i świątynie w całym kraju, a nawet w Petersburgu, Rydze, Moskwie i Kijowie, by na zimę wracać do rodzin z zarobkiem i nowymi doświadczeniami. Na początku XX wieku w mieście znano z nazwiska ponad 230 murarzy.

W 1957 roku powstał Cech Rzemiosł Różnych, skupiający wszystkich rzemieślników powiatu. - Życzmy lubartowskiemu rzemiosłu kolejnych rocznicowych jubileuszy – zakończyła dr Sędzimierz.

Granitowe schody i zakład z 1910 roku

Że tradycja ma się dobrze, pokazał Wiesław Stępiński w swoim wystąpieniu o współczesnym cechu. Najstarszy lubartowski zakład rzemieślniczy działa przy ul. Cmentarnej 7 nieprzerwanie od 1910 roku i pod tym samym nazwiskiem – założył go Ludwik Wysocki, dziś prowadzi prawnuk Tomasz. Zakład wyrobów betonowych rodziny Trykaczów, znany w Polsce i Europie, wykonał m.in. granitowe schody i cokół pod pomnik marszałka Piłsudskiego na placu Litewskim w Lublinie. A lubartowskie fryzjerstwo sięgnęło po złoty i brązowy medal mistrzostw świata we Włoszech w 2023 roku.

Stępiński przypominał też, jak głęboko rzemiosło wrosło w historię miasta: rzemieślnicy bywali rajcami i wiceburmistrzami, w 1923 roku współtworzyli klub piłkarski Lewart, a ślad po nich został w nazwach ulic - Bednarskiej, dawnej Stolarskiej czy Browarnej.

Pamiątkowe medale miasta Lubartów z okazji 450-lecia odebrało kilkudziesięciu rzemieślników – mistrzów wielu pokoleń i branż. Odznaczenia trafiły także do instytucji-przyjaciół cechu: Lubartowskiego Towarzystwa Regionalnego, Uniwersytetu Trzeciego Wieku, biblioteki miejskiej, Muzeum Zamoyskich w Kozłówce, klasztoru Kapucynów i parafii św. Anny.

Część artystyczną wypełniły występy uczennic Szkoły Podstawowej nr 1 im. ks. Jana Twardowskiego. Jak podsumowano ze sceny, opowieść o lubartowskim rzemiośle dowodzi, że tutejsi rzemieślnicy od stuleci mieli nie tylko fach w ręku, ale i wielkie serce do budowania lokalnej wspólnoty.